Thuốc nam, Thuốc bắc là gì? cách phân biệt và sử dụng

Khái niệm thuốc bắc và thuốc nam trong chúng ta có lẽ ai cũng từng nghe nhưng không phải ai cũng hiểu thuốc bắc là gì, thuốc nam là gì. Bài viết hôm nay sẽ không chỉ giúp các bệnh nhân mà còn giải thích cho tất cả mọi người biết thế nào là thuốc bắc, thế nào là thuốc nam và phân biệt sự khác nhau giữa thuốc nam và thuốc bắc.

Dùng những bài thuốc bắc và thuốc nam để điều trị bệnh lý không còn là điều quá xa lạ, thậm chí y học càng hiện đại thì lại càng có nhiều bệnh nhân ưa chuộng, tin dùng những bài thuốc nam hay cắt thuốc bắc để uống thay cho việc sử dụng các loại thuốc đắt tiền.

Phân biệt thuốc nam và thuốc bắc

Cách phân biệt thuốc nam, thuốc bắc là gì
Cách phân biệt thuốc nam, thuốc bắc là gì

Trước kia khái niệm thuốc nam về bệnh thoái hóa đốt sống cổ được hiểu là những loại thuốc chỉ được trồng, mọc, sao chế và bảo quản ở nước ta. Còn thuốc bắc là những cây thuốc, vị thuốc chỉ được trồng, mọc sao chế và bảo quản ở Trung quốc (Phương bắc).

Tuy nhiên ngày nay với những tiến bộ của khoa học kĩ thuật trong các lĩnh vực, đặc biệt là trong lĩnh vực y học và nông nghiệp. Bởi vậy mà các  loại thuốc, vị thuốc tự nhiên trước đây chỉ trồng được ở trung quốc thì hiện nay đã có nhiều loại mà chúng ta cũng đã nghiên cứu thành công và trồng được. Một số loại thuốc nam đã tỏ ra thích ứng rất tốt với điều kiện tự nhiên và khí hậu vùng miền ở nước ta. Vì lý do này mà khái niệm thuốc nam và thuốc bắc hiện nay đã có sự thay đổi cả ở trên sách vở cũng như là trong suy nghĩ của mỗi người.

  • Thuốc Nam: Là những cây thuốc, vị thuốc từ dược liệu được trồng, phát triển hay mọc hoang dại tại Việt Nam. Theo đánh giá của những chuyên gia Đông y, thuốc Nam phát triển, sinh trưởng trên lãnh thổ Việt Nam nên phù hợp với cơ địa người Việt nhất.
  • Thuốc Bắc: Là những cây thuốc, vị thuốc có nguồn gốc từ Trung Quốc. Thực tế thì các vị thuốc Nam hay thuốc Bắc cùng có những công dụng trị bệnh tốt. Tuy nhiên, nhiều loại khi du nhập hay được vận chuyển từ Trung Quốc vào Việt Nam phải trải qua quá trình vận chuyển dài, điều kiện bảo quản hạn chế hoặc nhập lậu… Vì vậy, để bảo quản thuốc người ta phải sử dụng diêm sinh, lưu huỳnh hay thậm chí là thuốc chống mối, mọt… Do đó, nhiều người Việt đều tỏ ra e ngại về chất lượng của loại thuốc này.

Thuốc nam là gì ?

Thuốc nam là những bài thuốc trải qua việc sử dụng thực tế trong dân gian rồi đúc rút lại kinh nghiệm và được truyền miệng cho nhau từ người này sang người khác hoặc từ đời này sang đời khác mà không có một bài thuốc ghi chép rõ ràng.

Bào chế thuốc Nam.

Cũng giống như thuốc Bắc, thuốc Nam cũng được bào chế bằng cách phơi khô, sấy. Đặc tính của thuốc Nam là từ những cây trồng bản đia rất quen thuộc với người Việt Nam.

Cách sử dụng thuốc Nam

Bác sĩ Trần Danh Tài – Hội Đông y Lâm Đồng cho biết, không thể đánh giá thuốc Nam tốt hơn hay thuốc Bắc. Nhưng thuốc tốt nghĩa là phải có tác dụng chữa bệnh. Thuốc Bắc hay thuốc Nam dù đắt hay rẻ mà không có tác dụng chữa bệnh, gây nguy hại cho người bệnh đều không tốt. Ví dụ: Sâm Cao Ly (của Triều Tiên) hay Hồng sâm (của Trung Quốc) đều là những vị thuốc quý và đắt tiền nhưng nếu bệnh nhân đang bị tiêu chảy hay sốt cao sử dụng thì bệnh sẽ nặng hơn, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Còn cỏ mực là thứ mọc hoang ở mọi nơi, chỉ cần một vẹn tay (khoảng 100g) có thể cứu được một bệnh nhân băng huyết…

Do rẻ tiền và quá quen thuộc với mọi người nên thuốc Nam ít bị làm giả. Cách sử dụng thuốc Nam cũng đơn giản, dễ thực hiện, không phải chích, thử phản ứng như thuốc Tây. Là những vị thuốc kinh nghiệm, đã được thực tế hàng nghìn năm kiểm định nên nhiều vị, nhiều bài thuốc Nam đã tỏ ra “hiệu nghiệm như thần”, ít gây hại cho cơ thể con người. Với những trường hợp cần cấp cứu, sơ cứu, bệnh dịch… mà ở xa các bệnh viện, trạm xá, vai trò của thuốc Nam lại càng quan trọng.

Thuốc bắc là gì ?

Còn thuốc bắc là những bài thuốc có sự ghi chép rõ ràng trong sách vở hoặc các công trình nghiên cứu về cả liều lượng, nguyên liệu và cách dùng và tác dụng thực tế của vị thuốc.

Có thể cả trước đây và ngay cả đến tận bây giờ thì thuốc nam và thuốc bắc đều có sự khác nhau về cách gọi nhưng về bản chất thì gần như không thay đổi.

Bào  chế thuốc Bắc:

Thuốc Bắc thường được bào chế theo cách phơi khô, sấy.

Kê thuốc Bắc:

Khi chuẩn đoán bệnh, các thầy thuốc thường chuẩn đoán bằng bắt mạch hoặc nhìn sắc thái mặt để chuẩn đoán. Sau khi chuẩn đoán xong thầy thuốc thường kê nhiều loại thuốc Bắc phối hợp với nhau theo một phương thức và tỷ lệ nhất định vào trong một đơn vị gọi là thang thuốc.

Nguồn gốc thuốc bắc và thuốc nam hiện nay

Việt nam vẫn được mệnh danh là Rừng vàng – biển bạc – đất phù sa vì vậy mà nguồn dược liệu, cây thuốc là vô cùng phong phú không thua kém bất cứ một quốc gia nào trên thế giới nếu không muốn nói là đa dạng hơn rất nhiều. Nguồn gốc các loại thuốc bắc và thuốc nam hiện nay

Do đó mà hầu hết các vị thuốc được bào chế để điều trị các bệnh cơ xương khớp nói chung đều là những vị thuốc nam của nước ta. Theo các nghiên cứu được ghi chép lại thì dường như là chỉ có một vài vị thuốc bắc cũ được áp dụng trong điều trị những bệnh xương khớp mà thôi,  trong đó có thể thấy rõ nhất là Đông Trùng Hạ Thảo có nguồn gốc từ Tây Tạng còn một số vị thuốc còn lại đều không có nguồn gốc rõ ràng